Russische dienstweigeraars krijgen niet automatisch bescherming in België

Een complexe realiteit 

De Belgische asielinstanties wijzen erop dat er momenteel geen duidelijke aanwijzingen zijn voor een nieuwe grootschalige mobilisatie in Rusland. Bovendien zouden Russische autoriteiten eerder inzetten op contractsoldaten dan op een brede oproeping van reservisten. Wie een mobilisatie ontwijkt, riskeert volgens die analyse doorgaans geen zware strafrechtelijke vervolging. 

Toch blijft de situatie bijzonder complex en onzeker. Sinds het begin van de invasie in Oekraïne lopen de menselijke verliezen hoog op. Internationale schattingen spreken over tienduizenden slachtoffers per maand. In die context groeit bij veel Russische burgers de angst om betrokken te raken bij een oorlog waarin ernstige schendingen van het internationaal humanitair recht worden gemeld. 

Standpunt van Pax Christi 

Pax Christi pleit al sinds het begin van de oorlog voor een ruimhartigere bescherming van mensen die weigeren deel te nemen aan geweld. Directeur Orry Van de Wauwer benadrukt: 

“Wij pleiten ervoor om mensen die weigeren deel te nemen aan oorlog bijzondere bescherming te bieden. Zeker wanneer er aanwijzingen zijn van ernstige schendingen van het internationaal humanitair recht, en er dus oorlogsmisdaden gepleegd worden.” 

Volgens Pax Christi geldt die bescherming niet alleen voor militairen die al in dienst zijn en weigeren te vechten: 

“Maar ook mensen die proactief Rusland willen ontvluchten uit vrees dat zij opgeroepen zullen worden, hebben bescherming nodig. Al erkennen we dat dat moeilijker te beoordelen is.” 

Blijvende aandacht nodig 

Hoewel een deel van de Russische asielzoekers in België wel degelijk bescherming krijgt, blijft het voor velen moeilijk om hun individuele situatie voldoende hard te maken. Dat roept vragen op over hoe we omgaan met gewetensbezwaarden en potentiële dienstweigeraars in tijden van oorlog. 

Voor Pax Christi blijft het een principiële kwestie: wie weigert deel te nemen aan oorlog en geweld, verdient bescherming. Zeker wanneer er ernstige aanwijzingen zijn dat die oorlog gepaard gaat met schendingen van het internationaal recht.