Wapenstilstand ceremonies: Pax Christi in beeld

Op meerdere plaatsen in België, werd op 11 november de Wapenstilstand van 1918 herdacht. Hieronder leest u een verslag uit de regio's waar Pax Christi Vlaanderen aanwezig was om Wapenstilstand te herdenken, met toespraken, bloemenhulde en muziek door vredeskoren. 

In Leuven, op het Jeanne Devosplein, vond een prachtige herdenking plaats, aan het standbeeld van de onbekende oorlogsvrouw. De boodschap is sterk: Vrede heeft vrouwen nodig. 
Prof. Em. Katlijn Malfliet schetste de ontstaansgeschiedenis van het monument uit 2021, een initiatief van de Leuvense Vredesbeweging en ontworpen door beeldhouwster en feministe Liliane Versluys. Schrijfster Kristien Hemmerechts bracht persoonlijke en historische getuigenissen over oorlogsgeweld tegen vrouwen en citeerde uit haar boek over Leopold Flam, die de kampen overleefde. De Rwandese vluchtelinge Euralie Uwazigira getuigde over de cruciale rol van vrouwen in de wederopbouw van Rwanda na de genocide. Schepen Lies Corneillie benadrukte dat duurzame vrede enkel mogelijk is wanneer vrouwen volwaardig betrokken worden. 

In Essen was Annemarie Gielen aanwezig tijdens een herdenkingsceremonie voor wapenstilstand. Deze ceremonie ging gepaard met toespraken door de burgemeester en de voorzitter van de Oudstrijdersbond, met muziek en een bloemenhulde.

Uit de toespraak door Annemarie Gielen:

Het wapengekletter moet eerst stoppen. Er kan geen echte vredesdialoog plaatsvinden zonder dat eerst de wapens zwijgen. Hoe dan ook is dat de eerste stap: een staakt-het-vuren. Al te vaak hebben mensen het idee dat een onderhandeling automatisch leidt tot een nederlaag. ...

Wat we meemaken, in onze media, maar zeker op politiek niveau en zowel in binnen- als buitenland, is een aanwakkering van de oorlogslogica ten koste van stappen naar echte vrede. Want dat is de vreemde twist waarin we gevangenzitten: de algemene retoriek zegt dat we moeten bewapenen en moeten verslaan. Dat we ons moeten voorbereiden op oorlog. Dat we niet naïef mogen zijn. Sorry, maar van dat woord word ik altijd een beetje kribbig. Het is niet omdat je wijze lessen trekt uit de geschiedenis, en analyses maakt en cijfers bestudeert over gewapende conflicten en die dan vergelijkt met cijfers van ongewapende campagnes, en daar conclusies uit trekt, dat je naïef bent. Het is niet omdat je niet gelooft in de uitspraak: wie vrede wil, moet zich voorbereiden op oorlog, dat je naïef bent. Want je kan het ook gewoon omkeren: geloven dat je vrede krijgt, door je voor te bereiden op oorlog, dat is pas naïef. Je moet juist investeren in datgene wat je wil bereiken. En niet door dan maar achteloos in het leven te staan. Nee. Iedereen weet dat conflicten van elke dag zijn, dus het is werken geblazen, die vrede. Je moet waakzaam zijn en blijven. Het is een opdracht die nooit stopt. En dat vinden we precies lastig. Dat je moet werken aan vrede. Werken aan oorlog vinden we dan precies niet lastig. Dat er elke dag dan mensen sterven aan bomaanslagen en geweerkogels, dat vinden we dan niet naïef. Dat hoort er bij, toch? Dat klopt: in het oorlogsnarratief hoort dat erbij. Maar wij bij Pax Christi willen daarom voluit de kaart trekken van het vredesnarratief.

Wapens moeten zwijgen om ruimte te creëren voor vertrouwen, voor samenwerking, voor dialoog, voor uitwisseling, voor herstel, kortom voor een toekomst zonder geweld en onrecht. Laten wij deze ochtend hun enorm sterke engagement omarmen, opdat overal wapenstilstand kan komen.

In Hasselt bracht de lokale werking van Pax Christi Limburg ook een ode aan een onbekende oorlogsvrouw. Het standbeeld Onbekende Oorlogsvrouw door Jan Calmeyn (1998), op het Guldensporenplein, herdenkt vrouwen die slachtoffer waren van oorlog . Tegelijkertijd viert het beeld hun kracht om het leven in stand te houden. Er werd een hulde gebracht met brood en witte rozen. Ook het regenboogkoor uit Genk was aanwezig om hun stem luid te laten klinken.

Uit de tekst van Bénédicte Kusendila: 

... Zelfs in 2025 leren we niets uit het verleden. Demonisering, isolatie, dreigen met 
alles vernietigen... dat levert geen vrede op. Dialoog, zoals na die vreselijke oorlog 
van WOII voor de langste vredestijd in Europa heeft gezorgd, dat is wat nodig is.
En als we praten over dialoog, dan moeten we ook praten over de rol van vrouwen 
in vrede. VN-onderzoek heeft keer op keer aangetoond dat de kans op duurzame 
vrede groter is als er meer vrouwen aan de vredestafel zitten. Dus laten we dat niet 
vergeten.

De onbekende oorlogsvrouw, die moeders, soldaten, hospiks, verzetsleden… Vaak 
slachtoffer op zoveel manieren, houden vrouwen het leven in stand, zelfs in de 
meest verwoeste omstandigheden van oorlog. Ze bieden troost, steun, en zelfs een 
sprankje hoop in de donkerste uithoeken van de wereld.
Voor al deze vrouwen – de onbekende oorlogsvrouwen, die zonder erkenning 
blijven strijden om het leven te bewaren – vraag ik u nu om een moment van stilte. 
En daarna… vraag ik u om actie. Actie, vandaag, morgen, en de dagen erna. De 
wereld heeft hen nodig. De wereld heeft ons nodig