Wereldwijd stijgen de militaire uitgaven enorm - onze reactie

De nieuwe cijfers van het Stockholm International Peace Research Institute (SIPRI) bevestigen een bijzonder zorgwekkende trend: de wereld blijft steeds meer investeren in militaire macht. In 2025 stegen de wereldwijde militaire uitgaven tot 2.887 miljard dollar. Vooral Europa en Azië kennen een enorme stijging, met in Europa de grootste stijging sinds het einde van de Koude Oorlog. Het SIPRI waarschuwt dat deze groei waarschijnlijk in 2026 en daarna nog zal blijven doorgaan. Die waarschuwing is terecht: ook België moet, net zoals de andere NAVO-landen, tegen 2035 haar defensie-uitgaven opvoeren naar 5% van het BBP. 

Voor Pax Christi is dit geen teken van toenemende veiligheid, maar van een wereld die gevangen blijft in het oude denken rond machtsevenwicht. Landen reageren op angst, oorlog en onzekerheid door zich verder te bewapenen. Maar precies die logica voedt het veiligheidsdilemma: wat de ene staat als defensief beschouwt, wordt door een andere als bedreigend ervaren. Zo ontstaat een spiraal van wantrouwen, herbewapening en escalatie. 

Onze kernboodschap is daarom: meer militaire uitgaven betekenen niet automatisch meer veiligheid. Integendeel. Echte veiligheid ontstaat niet door steeds hogere defensiebudgetten, maar door het versterken van collectieve veiligheid, diplomatie, ontwikkelingssamenwerking, democratie en een defensie die daadwerkelijk gericht is op bescherming. 

In ons Manifest voor Vrede pleiten we voor een allesomvattende, globale en coöperatieve veiligheidsbenadering. Veiligheid gaat niet alleen over grenzen, legers en wapens, maar ook over menselijke waardigheid, sociale rechtvaardigheid, klimaatveiligheid, democratische weerbaarheid en het voorkomen van geweld. Veiligheid kan niet worden opgebouwd tegen de ander, maar alleen mét de ander.  

4D-benadering van veiligheid: diplomatie, development, democratie én defensie 

De SIPRI-cijfers tonen dat vooral Europa versneld herbewapent. De angst rond de oorlog in Oekraïne speelt daar een begrijpelijke rol in, maar het mag geen alibi worden om diplomatie, conflictpreventie en vredesopbouw naar de achtergrond te duwen. Juist in oorlogstijd moeten diplomatieke kanalen openblijven. Oorlogen eindigen uiteindelijk niet op het slagveld, maar aan de onderhandelingstafel. Zonder diplomatie dreigt Europa zich vast te rijden in een permanente oorlogslogica. 

Pax Christi erkent dat burgers bescherming nodig hebben en dat staten verantwoordelijkheid dragen voor veiligheid. Maar defensie moet een beperkte en duidelijk afgebakende rol krijgen: bescherming van burgers, hulp bij rampen, cyberweerbaarheid, logistieke ondersteuning, ontmijning en deelname aan legitieme vredesmissies onder VN-mandaat. Defensie mag geen motor worden van wapenwedlopen, buitenlandse interventies of nucleaire dreiging. 

De stijgende defensiebudgetten hebben bovendien een zware maatschappelijke kost. Geld dat naar bewapening gaat, kan niet worden geïnvesteerd in onderwijs, gezondheidszorg, armoedebestrijding, klimaatadaptatie, ontwikkelingssamenwerking en vredesopbouw. Nochtans zijn precies die investeringen essentieel om de voedingsbodem van conflict weg te nemen. Het is goedkoper, menselijker en effectiever om oorlogen te voorkomen dan ze te voeren. 

Bijzonder verontrustend blijft ook de nucleaire dimensie. Zolang kernwapens bestaan en gemoderniseerd worden, blijft het voortbestaan van de mensheid bedreigd. België moet daarom het VN-Verdrag voor het Verbod op Kernwapens ondertekenen, ratificeren en werk maken van een ernstig maatschappelijk en politiek debat over de kernwapens op Belgisch grondgebied. 

Onze oproep aan beleidsmakers is duidelijk: 

Investeer niet blind in meer bewapening, maar in een breed veiligheidsbeleid dat mensen centraal stelt. Versterk diplomatie. Herwaardeer ontwikkelingssamenwerking. Bescherm democratische besluitvorming en parlementaire controle. Bouw defensie om tot een instrument van bescherming, niet van escalatie. En versterk de VN en de OVSE als pijlers van collectieve veiligheid. 

De keuze waar we vandaag voor staan, is fundamenteel. Blijven we investeren in een wankel machtsevenwicht dat telkens opnieuw ontspoort in geweld? Of bouwen we aan een veiligheidsarchitectuur waarin samenwerking, recht, dialoog en menselijke waardigheid centraal staan? 

Pax Christi kiest resoluut voor dat laatste. Vrede is geen naïef ideaal. Vrede is dagelijks werk. En juist nu, in tijden van oorlog en angst, hebben we meer vredesbouwers nodig.

Ben jij het ook niet akkoord met deze enorme defensie-uitgaven terwij er bespaart wordt op datgene dat onze samenleving écht veilig maakt? Teken dan zeker onze petitie!

Teken de petitie!