Persbericht: ‘Vlaanderen trotse exporteur’ – Middenveldorganisaties nemen dodelijke Vlaamse wapendecreet onder vuur

Een valse reclamespot op wielen palmde dit weekend Antwerpen in.

Tijdens de ochtendspits parkeerden vijf middenveldorganisaties een videotruck met een gigantisch LED-scherm op drukbezochte locaties in Antwerpen. Met een satirische reclamespot op wielen klagen ze het nieuwe Vlaamse wapenhandeldecreet aan: een wet die volgens hen de controles op wapenhandel uitholt, het embargo op Israël ondergraaft en mensenlevens op het spel zet. “Mensenrechten? Voor losers”, vatten de organisaties de ondertoon van het wapenhandeldecreet samen.

Tijdens de ochtendspits verscheen een videotruck op drukbezochte plekken in Antwerpen. Een gigantisch LED-scherm, luide muziek, en een animatie die voorbijgangers deed stoppen. Geen pamfletten, geen spandoeken, wel een beeldstorm die voorbijgangers niet konden negeren.

Op het scherm: een satirische reclamespot. Bombastische klassieke muziek, de trotse slogan 'Vlaanderen, trotse exporteur' en borstklopperij dat onze producten de verste uithoeken van de wereld kunnen bereiken - terwijl op de achtergrond beelden van vernieling in Gaza en Soedan verschenen.

De actie van middenveldorganisaties 11.11.11, Intal, Pax Christi Vlaanderen, Vredesactie en Vrede vzw komt op een cruciaal moment. Het Vlaams parlement bespreekt momenteel het ontwerp van nieuwe wapenhandeldecreet van Minister-President Matthias Diependaele. Dat decreet moet de wapenexport voor Vlaamse wapenbedrijven vlotter en flexibeler maken, of zoals de videotruck in Antwerpen het verwoordt: ‘Nog minder gedoe. Meer zaken doen’.

Dat zakendoen komt volgens de middenveldorganisaties met een extreem hoge menselijke kost. Zo waarschuwen ze - net zoals het Vlaams Vredesinstituut, Amnesty International en IPIS- dat de plannen de controle op wapenexport- en doorvoer ernstig uithollen en in strijd zijn met het internationaal en Europees recht. “Een wapendecreet dat internationale en Europese regels schendt kan aangevochten worden in de rechtbank. In plaats van een duidelijk en stabiel kader te bieden voor Vlaamse bedrijven, zorgt dit nieuwe decreet zo ook voor meer rechtsonzekerheid voor de Vlaamse industrie”, klinkt het.

Wapenembargo naar Israël uitgehold

Bijzonder gevoelig is het dossier Israël. Onder massale publieke druk, en nadat verschillende middenveldorganisaties met succes een rechtszaak aanspanden tegen de Vlaamse regering, is er sinds oktober 2025 een Vlaams wapenembargo van kracht tegen Israël.

Maar met het nieuwe decreet wordt het risico dat Vlaamse wapens of onderdelen in Israël belanden structureel groter. De wet bouwt de controles op eindgebruik volledig af voor EU-lidstaten. In de praktijk betekent dat dat Vlaamse wapens en onderdelen via bijvoorbeeld Duitsland ongehinderd naar Israël kunnen stromen, zonder dat Vlaanderen daar nog zicht op heeft of kan ingrijpen. Het Vlaams Vredesinstituut waarschuwde eerder al expliciet: het risico dat militair materieel vanuit Vlaanderen toch in Israël belandt, neemt toe.

De gevaren zijn niet hypothetisch. In juni 2025 werden in het Deurganckdok van de Antwerpse haven containers na onderzoek van de middenveldorganisaties onderschept met kegellagers, onderdelen voor militaire voertuigen, bestemd voor het Israëlische defensiebedrijf Ashot Ashkelon Industries, leverancier van onderdelen voor Merkava-tanks en Namer-pantservoertuigen. Beide worden ingezet bij de militaire operaties in Gaza. De containers werden verscheept zonder vergunning, in strijd met het Vlaamse wapenhandeldecreet. Eén container was al vertrokken toen de fout werd ontdekt.

"Het nieuwe Wapenhandeldecreet dreigt het bestaande wapenembargo tegen Israël volledig uit te hollen. Door de afschaffing van tal van vergunnings- en controlemechanismen, geeft de Vlaamse regering de ​ controle op doorvoer en effectief eindgebruik uit handen, waardoor het volledig blind zal varen bij de effectieve toepassing van het embargo tegen Israël. Vlaanderen sloot afgelopen najaar de voordeur voor wapentrafiek richting Israël, maar wil nu de achterdeur wagenwijd openzetten," zegt Pax Christi Vlaanderen-directeur Orry Van de Wauwer namens de organisaties.

Ook risico op Vlaamse wapens in andere oorlogen

De gevaren beperken zich niet tot Israël. Het nieuwe decreet opent gelijkaardige risico's voor andere conflictzones — en de recente geschiedenis toont hoe reëel die zijn.

In november 2024 publiceerde Amnesty International een onderzoek waaruit bleek dat Frans geproduceerd militair materieel via de Verenigde Arabische Emiraten op het slagveld in Soedan belandde — in handen van de RSF-milities die er een genocide voeren. Het mechanisme is telkens hetzelfde: wapens of onderdelen worden geëxporteerd naar een tussenland, van waaruit ze zonder verdere controle doorstromen naar een conflictzone waar oorlogsmisdaden plaatsvinden. Precies dat mechanisme maakt het nieuwe Vlaamse decreet verder mogelijk. Door de controles op eindgebruik af te bouwen voor partners binnen de EU en de NAVO, verliest Vlaanderen het zicht op wat er met zijn producten gebeurt na de eerste export. Wie ze uiteindelijk krijgt, in welk conflict ze belanden en wat voor ravage ze aanrichten, wordt een open vraag.

Rode lijn tegen wapenwet

De organisaties doen dan ook een scherpe wake-upcall naar de Vlaamse partijvoorzitters en parlementsleden. Ze roepen de leden van de drie Vlaamse regeringspartijen op om de rode lijn te trekken: stem niet in met het nieuwe wapenhandeldecreet in zijn huidige vorm.

De organisaties eisen dat het nieuwe decreet het VN-Wapenhandelsverdrag expliciet verankert, de controle op doorvoer en eindgebruik versterkt en geen achterpoortjes creëert via ruime vrijstellingen of algemene vergunningen. Elke transfer van militair materiaal moet meldings- en vergunningsplichtig blijven, en de Vlaamse regering moet voldoende ruimte behouden om voorwaarden en beperkingen op te leggen.

“Exact één jaar nadat meer dan honderdduizend Belgen een rode lijn trokken tegen elke vorm van wapens richting Israël, rekenen we erop dat alle Vlaamse regeringspartijen een duidelijke rode lijn trekken tegen deze gevaarlijke en onverantwoordelijke wapenwet”, besluiten de organisaties.

• Je kan de video hier downloaden.
• De video werd hier op Instagram verspreid.