Actueel

|
30 november 2017

Mensen snakken naar burgerrechten

Wie ligt er wakker van dictatuur in Wit-Rusland?

Anatoly Lebedko van de Verenigde Burgerpartij Wit-Rusland was op bezoek in België. Hij pleitte voor steun voor burgerinitiatieven en oppositiebewegingen in Wit-Rusland. In de hoop dat aan de dictatuur daar een einde komt.

Vrijdagavond 24 november 2017 gaven Pax Christi Vlaanderen, het Wit-Russisch Centrum, Promote Ukraine en vzw Assa (Ingoesetische gemeenschap) een podium aan Anatoly Lebedko, voorzitter van de Verenigde Burgerpartij Wit-Rusland. Hij is een begenadigd spreker met een lange staat van dienst in de Wit-Russische oppositie en kent dus het klappen van de zweep in de Wit-Russische politiek. Hij was enkele dagen in Brussel om er de Europese top te ontmoeten. Hij pleitte bij de Europese Commissie en de Europese Raad om de democratie in zijn land alle kansen te geven door burgerinitiatieven en oppositiebewegingen te steunen.

Sinds 1994, amper drie jaar na de onafhankelijkheid van de Sovjet-Unie, is er in dit Slavisch land een dictatoriaal regime aan de macht onder leiding van president Aleksandr Loekasjenko. Hij bepaalt dus al 23 jaar hoe het land wordt bestuurd. Zijn portret is overal, zijn stem is vaak te horen op de radio, zijn persoon is dagelijks in verschillende posities te zien op televisie: als tractorberijder, in een fakbriekshal, in het parlement, op een schoolplein. Vadertje Loekasjenko bekommert zich om alles en iedereen, dat is de boodschap. Hij is de hoeder van alles wat goed is. Zonder hem zou het werkelijk grote miserie zijn. 

De mensen in Wit-Rusland leven vrij geïsoleerd van de rest van de wereld. Niet zozeer door de sancties van de Europese Unie vanwege dat dictatoriaal regime, maar vooral door de eigen censuur en beperkte toegang tot media, of door een sterk gecontroleerd verenigingsleven. De politieke unie met de Russische Federatie doet er ook geen goed aan.

Lebedko is duidelijk: het Kremlin bepaalt het buitenlands beleid van Wit-Rusland. Loekasjenko is niet vrij om te bepalen met wie hij banden aanhaalt of met wie hij handel drijft. Qua binnenlandse politiek voelt Lebedko dat er zich mondjesmaat een burgermaatschappij aan het vormen is in Wit-Rusland zelf. Loekasjenko heeft grote schrik voor een scenario à la Maidan (cfr. de straatprotesten in Oekraïne die uitmondden in een vlucht van toenmalig president Janoekovitsj en de bezetting van Oekraïens grondgebied door Rusland) en doet er alles aan om de burger stil te houden. Maar soms kan hij de impact van bepaalde schandalen niet tegenhouden, zoals onlangs de dood van een Wit-Russische soldaat in een kazerne: zelfmoord of moord? Volgens de officiële versie was het zelfmoord, maar volgens getuigen had de jongeman - buiten een koord om zijn nek - samengebonden voeten. Dit beroert de maatschappij want iedereen kent wel iemand in legerdienst. Dergelijke wantoestanden worden door de Verenigde Burgerpartij aangegrepen om de straat op te gaan en mensen hun mening te vragen. Tot Lebedko's verbazing spraken de mensen openlijk hun schande en bezorgdheid uit.

Lebedko merkt ook een groter 'activisme' op de Facebook voor Russisch sprekenden: in Rusland werden twee netwerken ontwikkeld: Vkontakte (Incontact) en Odnoklassniki (Klasgenoten). Sinds kort heeft Lebedko - naast een Facebookaccount - een Odnoklassniki-account. Hij ziet aanmerkelijk meer reacties op zijn 'posts' op die Russische social media dan op Facebook. En dat geeft hem hoop: mensen zijn niet onverschillig. 

Lang spreken wil hij niet, hij wil vooral in gesprek gaan met de zaal. Hij eindigt met een uitspraak, een democraat waardig: hij wil er alles aan doen opdat de burgers in Wit-Rusland op een vrije en eerlijke manier kunnen stemmen, zelfs als dit zou leiden tot de verkiezing van niet helemaal goed voorbereide leiders. 

(Verslagje: Annemarie Gielen)