Actueel

Vrij, verdraagzaam, weerbaar. Een spiritualiteit van geweldloosheid

Op de eerste verjaardag van de terreuraanslagen van 22 maart 2016 organiseerden Pax Christi Vlaanderen en het Bijbelhuis Zevenkerken een avond over de spiritualiteit van geweldloosheid.

Vertrekpunt van de avond was het boek ‘Vrij Verdraagzaam Weerbaar’, van Mark Van de Voorde. De auteur leidde het boek zelf in, Jean Bastiaens, directeur van het Bijbelhuis zette een aanvullende reflectie neer. Jo Hanssens en Annemarie Gielen verzorgden het openingswoord.

Hieronder het openingswoord door Jo Hanssens, Pax Christi Vlaanderen

Cirkels van stilte en luisteren

Oog in oog met de dramatische terreuraanslagen van 22 maart 2016 past reflectie maar ook inkeer en stilte. Kristin Verellen die haar man Johan verloor bij de aanslag in Maalbeek op 22 maart 2016, moedigt ons aan cirkels van stilte en luisteren te vormen. Zo willen wij bij het begin van deze avond even tot inkeer en stil gebed. Daarbij weten we ons verbonden met de slachtoffers van 22 maart maar ook van de terreurdaad vandaag in London en van oorlog en geweld op zoveel andere plaatsen ter wereld. (minuut stilte).

Vorige zondag 19 maart was Kristin Verellen te gast bij Frield Lesage in het Radio 1 programma ‘Touché’. Bij het einde van de uitzending werd het prachtige lied “Stabat Mater” gespeeld. Toen zei ze: “Ik draag dit lied op aan alle moeders die slachtoffer zijn van terreur, maar ook aan de moeders van de mannen die de bommen hebben gedragen.”.  Wat een vrije, verdraagzame en weerbare houding spreekt hieruit! Dit is echte geweldloze weerbaarheid.

Bewust kiezen voor geweldloosheid

Voor Pax Christi is het duidelijk: alleen een bewuste keuze voor geweldloosheid biedt een effectief antwoord op het geweld en het onrecht in onze samenleving en in de wereld. Christophe Busch, directeur van de Kazerne Dossin in Mechelen, zei onlangs: “Mensen kunnen best radicaal zijn. Daar is niets mis mee. Pas op het moment dat iemand kiest voor geweld, wordt een drempel overschreden en ligt de weg open voor terreur en blinde vernietiging van mensenlevens.”

Terecht noemt Mark Van de Voorde vrijheid, verdraagzaamheid en weerbaarheid een “geweldloze” driepikkel onder onze democratie. Op de achterflap van zijn essay verwoordt hij het zo: “Wie geweldloos weerbaar is, komt zonder schaamte maar tolerant op voor het eigen gedachtegoed, zonder de vrijheid van een ander te belemmeren. Alleen de mens die zijn eigen angst te boven komt, is vrij, verdraagzaam én weerbaar.”

Vrij, verdraagzaam én weerbaar  - Geloof, hoop én liefde

In de schaamte over de eigen overtuiging en in de angst waarop wij ons laten vastpinnen ligt inderdaad één van de grote hinderpalen om het geweld en het wij-zij denken te kunnen overstijgen. Ieder van ons kan de vraag stellen: “Beleef ik de vrije meningsuiting in onze samenleving als een kostbaar goed? Kan ik respectvol en zonder vrees mijn levensovertuiging uitdrukken? Druk ik onbevreesd mijn waardering uit voor de vluchteling in ons midden en voor de geminachte medemens tegen alle haatberichten in?”

Rabbijn David Ruderman laat in ‘Tertio’ van woensdag 15 maart optekenen: “De vrije democratie wordt uitgedaagd. Hoe overleven we de haat en de onverdraagzaamheid? Verdraagzaamheid, het goede zien in elke mens, rechtvaardigheid: laten we die gemeenschappelijk omarmen. Met heel ons hart en heel onze ziel moeten we haat bestrijden.”

Om tot vrijheid, verdraagzaamheid en weerbaarheid te komen laten christenen zich inspireren door het evangelie en door de geweldloze levenshouding van Jezus van Nazaret. Geloof, hoop en liefde - dit andere drieluik door de apostel Paulus beschreven in het Nieuwe Testament – bieden uitkomst tegen fanatisme, fundamentalisme en giftige religie. Paulus die een fanatieke gelovige was tot aan de ontmoeting met hem die vroeg “Waarom vervolgt gij mij?”, besefte na zijn ommekeer heel goed waarom hij koos voor geloof, hoop én liefde.

Communities of love

Graag citeer ik ook wat Bleri Lleshi, politiek filosoof en jongerenwerker in Brussel, in zijn jongste boek “Inaya. Brief aan mijn kind” (Epo, 2017) schrijft: “Lieve Inaya, om de communities of love waar te maken, hebben we nood aan liefde. Liefde huist in ons, maar we zijn ons vaak te weinig bewust van die liefde en de kracht ervan. Bovendien is liefde niet alleen een drijfveer voor rechtvaardigheid. Het is ook datgene wat de mensen kan verbinden. Communities of love hebben nood aan verbinding” (blz.195).

De kracht van de geweldloze weerbaarheid en de kracht van de liefde zijn inderdaad synoniem.  

Lees ook:

Stop met de angst aan te wakkeren (DeRedactie)

Wegwijzer in tijden van angst (Kerknet)

Mark Van de Voorde, Vrij, verdraagzaam, weerbaar, Halewijn/Pax Christi Vlaanderen, Antwerpen, 2016, 72 p. 


Foto's: Anne Vansteelandt