Actueel

Q & A: president Trump erkent Jeruzalem als hoofdstad van Israël

Op 6 december 2017 maakte president Trump bekend dat hij Jeruzalem erkent als hoofdstad van Israël. Een vraag en antwoord over de gevolgen van die beslissing en de status van Jeruzalem.

Al tijdens zijn verkiezingscampagne gaf Donald Trump aan dat hij de Amerikaanse ambassade wil verhuizen naar ‘de hoofdstad’ Jeruzalem. Met zijn beslissing van 6 december maakt hij een eind aan de internationale consensus om Israëls illegale annexatie van Oost-Jeruzalem niet te erkennen. De gevolgen van deze ondoordachte beleidsverschuiving zijn niet te overzien.

1. Wat is de visie van de internationale gemeenschap op Jeruzalem?

Volgens de internationale consensus moet er over de status van Jeruzalem onderhandeld worden. In het Verdeelplan van 1947 kreeg Jeruzalem de status van internationaal gebied. Zover kwam het echter nooit, want na de Arabische-Israëlische oorlog van 1948 verkreeg Israël de controle over West-Jeruzalem en veroverde Jordanië Oost-Jeruzalem.

Tijdens de zesdaagse oorlog in 1967 annexeerde Israël Oost-Jeruzalem. De internationale gemeenschap veroordeelt deze annexatie, en weigert Israëls soevereiniteit in Oost-Jeruzalem te erkennen. Bovendien is Jeruzalem een heilige plaats voor het jodendom, het christendom en de islam. De status quo van de heilige plaatsen moet gerespecteerd worden, zoals paus Franciscus ook herhaalde.

2. Waarom beschouwen de Palestijnen de erkenning van Jeruzalem als hoofdstad van Israël als een oorlogsverklaring?

In 1980 nam het Israëlische parlement een wet aan waarin het de annexatie van Oost-Jeruzalem en Golan bevestigt. Sindsdien beschouwt Israël Jeruzalem als zijn ‘eeuwige en ondeelbare hoofdstad’ en past het hier ook de Israëlische wetgeving toe. Bovendien willen de Palestijnen dat Oost- Jeruzalem, Palestijns gebied, de hoofdstad wordt van hun toekomstige staat.

Dat Trump Jeruzalem erkent als hoofdstad van Israël betekent een grote overwinning voor de Israëlische regering. Israël krijgt het signaal dat de nederzettingenbouw en andere schendingen van het internationaal recht gelegitimeerd zullen worden. De Palestijnen krijgen de boodschap dat hun rechten niet van tel zijn en dat de Palestijnse inwoners van Oost-Jeruzalem geen aanspraak kunnen maken op de stad.

3. Wat kan de verhuizing van de ambassade naar Jeruzalem inhouden?

Geen enkel land heeft een  ambassade gevestigd  in Jeruzalem. Alle ambassades bevinden zich omwille van de internationale consensus in Tel Aviv. President Trump maakt hier komaf mee omwille van ‘culturele en historische redenen’ en de feiten op het terrein.  Over een paar jaar wil hij de ambassade van de VS verhuizen naar Jeruzalem.

Hij maakt hiermee ook een verkiezingsbelofte waar en zorgt ervoor dat de Jerusalem Embassy Act van 1995 in voege kan treden. Die bepaalt dat de Amerikaanse ambassade naar Jeruzalem moet verhuizen. De verschillende presidenten voor hem ondertekenden zesmaandelijks een document om deze wet uit te stellen. Dit om veiligheidsredenen, want hierdoor bleef Tel Aviv in hun ogen de hoofdstad van Israël. Trump is de eerste president die de deadline van het document laat verlopen.

4. Wat is de positie van de Europese Unie?

De EU vindt de unilaterale beslissing van Trump zeer verontrustend en zal de internationale consensus blijven respecteren. Hoge Vertegenwoordiger Mogherini roept op om de kalmte en de rust de bewaren. Ze benadrukt dat het standpunt van de EU in het vredesproces hetzelfde blijft: men moet ijveren voor een twee-statenoplossing, die rekening houdt met de verzuchtingen van beide partijen en waarbij Jeruzalem de toekomstige hoofdstad van de twee staten kan worden. Minister Reynders vreest dat deze erkenning het geweld zal doen toenemen en het vredesproces verder zal ondermijnen.  

5. Wat met de Palestijnse inwoners?

Er wonen niet enkel Palestijnen op de Westelijke Jordaanoever en in de Gazastrook, maar ook in Oost-Jeruzalem en in Israël. De Palestijnse burgers van Israël maken bijna twee miljoen uit van de acht miljoen inwoners van Israël. In Jeruzalem maken Palestijnse inwoners 40 percent uit van de meer dan 800.000 inwoners van de stad.

Hun rechten worden systematisch met de voeten getreden. Zo krijgen ze maar 15 percent van het grondgebied van Oost-Jeruzalem toegewezen om te wonen en breiden de illegale nederzettingen uit. Bouwvergunningen worden stelselmatig geweigerd. Ze bouwen daarom vaak zonder vergunning. Het gevolg? Hun huizen worden afgebroken.

Bovendien hebben Palestijnse inwoners van Jeruzalem geen Israëlisch staatsburgerschap, maar een tijdelijke status die hen geen politieke rechten geeft. Ze kunnen ook het recht op residentie in Oost-Jeruzalem verliezen en ondergaan discriminatie op het vlak van onder meer huisvestiging en onderwijs. Met de erkenning van Jeruzalem als hoofdstad van Israël vrezen ze dat Israël een vrijgeleide krijgt om hun rechten nog verder aan banden te leggen.

Geschreven door Luna Baeten, leerlinge van de Steinerschool in Berchem, stagiaire bij Broederlijk Delen en Brigitte Herremans, medewerker Midden-Oosten Broederlijk Delen en Pax Christi Vlaanderen

Foto: © Steven Van Riest - Jeruzalem