Actueel

Franciscus en de sultan: slotwoord

Op 1 december 2018 organiseerde TAU franciscaanse spiritualiteit, in samenwerking met de Minderbroeders Kapucijnen en Pax Christi, een in het vredeshuis aan de Italiëlei een initiatievoormiddag over de ontmoeting van Franciscus en de sultan. Jo Hanssens verzorgde het slotwoord van het programma.

Enkele weken geleden ontmoette ik een minderbroeder-kapucijn uit Pakistan Shahzad Khokher. Hij had in Libanon Arabisch gestudeerd en daarna gedurende drie jaar een diepgaande studie over de christelijk – islamitische dialoog. Toen ik hem vroeg wat hij geleerd had, zei hij: “Dat de moslims en wij christenen samen de gastvrijheid en barmhartigheid in alle omstandigheden kunnen beleven. En dat wij christenen in alle omstandigheden de geweldloze liefde van Jezus moeten beleven en behartigen, ook in onze relaties met de moslims.”

Ik lees nog even wat we samen met Kenny ofm cap en Jan Vanden Berghe van Pax Christi enkele jaren geleden hebben geschreven in onze wandelgids voor Heuvelland “Met Franciscus op vredespad.”

Franciscus is in Egypte

bij de sultan op bezoek geweest.

Wat zich daar heeft afgespeeld?

Hij heeft het nooit verteld…

Maar zijn broeders drukte hij nadien

nog sterker op het hart:

Ga geen discussies aan,

wees dienstbaar aanwezig

bij de moslimbevolking,

toon zo wie je bent.

Jullie zien hier vooraan een speciaal rad of wiel met in één beeld de relatie tussen ‘ik’ en ‘de ander’. Dit instrument heeft als naam: “rad om anders te leren kijken.” De ontmoeting en de dialoog beginnen niet bij het luisteren en spreken, maar bij onze manier van kijken. Ik kan zo kijken dat de ander zich doorstreept voelt, en het omgekeerde is ook mogelijk: de ander kan zo kijken dat ik mij doorstreept voel. Dan verschijnt er spontaan een muur tussen mij en de ander, tussen mij als christen en de ander als moslim. Hoe wordt die muur weer een brug? Vooreerst door een andere manier van kijken, namelijk met liefde en mededogen en een open hart, en vervolgens door de kunst van de geweldloze dialoog.

Na de val van de Berlijnse Muur en het einde van de Koude Oorlog in 1990 ontstond er onmiddellijk een nieuw vijandsbeeld, gevoed door een bepaalde extreemrechtse politieke partij. Onze Vredesweek van 1991 had daarop als thema: “Geen nieuwe vijandsbeelden.” Vanuit de werkgroep vredesspiritualiteit hebben we toen ook de brochure gemaakt: “Kinderen van Abraham”, een bundel van suggesties voor gebed en bezinning en voor elke dag van de Vredesweek een citaat uit de Bijbel en een citaat uit de Koran.

In een andere brochure toen boden we een aantal suggesties aan voor concreet handelen. Daarbij staat de eenvoudige gastvrije ontmoeting voorop. Bijv. deelnemen aan een eenvoudige Iftar-maaltijd in een moslimgezin of zelf een gastvrije samenkomst mogelijk maken bij wat thee en een gebak in je eigen christelijk gezin. Dit worden dan tafels van vrede. “Ontmoeten doet er toe”, was enkele jaren geleden ook het thema van een Vredesweek door Pax Christi georganiseerd in samenwerking met veel andere partners. Inderdaad, echt ontmoeten schept iets nieuws, echt ontmoeten sticht vrede. In het komend jaar kan ieder van ons één of meerdere zo’n ontmoetingen laten plaats vinden. Tijdens deze initiatievoormiddag werden we daarvoor op uitmuntende wijze toegerust.

Ik denk nog aan de getuigenis van Mohamed El Bachiri na de dodelijke aanslag in Maalbeek in 2016 waarbij zijn geliefde echtgenote Loubna om het leven kwam. Daarop getuigde El Bachiri: “Geen wraak, geen haat, maar liefde. Ik wil en kan alleen antwoorden met een ‘jihad van liefde’”. Niet zonder reden heeft Pax Christi hem eind 2017 benoemd tot “Ambassadeur van de vrede”. Het wederzijds omvormend karakter van nieuwe ontmoetingen zullen in het komend jaar ook wondere vruchten van vrede voortbrengen. En God zal zien dat het goed is. 

Ik dank allen die hebben bijgedragen tot deze dag, Barbara, Kenny, André, Igor en nog veel anderen. Ik dank jullie die gekomen zijn en met grote aandacht en betrokkenheid hebben deelgenomen aan deze initiatie. Ik wens jullie heel graag een hoopvolle tijd van Advent, een tijd van verwachting en uitzien naar het heil en de redding die van Godswege onder ons komt wonen. Gods profeten dagen ons uit: “Zwaarden zullen worden omgesmeed tot ploegen. Volken zullen de oorlog niet meer leren. God zelf zal ons onderrichten en ons de weg wijzen naar vrede” (naar Jesaja 2).